Deze stempel komt te voorschijn als het pianomechaniek er uit is.
Zo af en toe kom ik mijn werk een relatief onbekend pianomerk tegen wat een zeer mooie piano blijkt te zijn. Dit is er zo een. Schwetsen of te wel George Schwetsen begon in 1853 met pianobouw in Berlin en had in loop der tijd 120 mensen aan het werk wat voor die tijd als een grote pianofabriek gezien kon worden. Waarschijnlijk zijn er rond 22.000 gefabriceerd maar als je dat over een paar landen verdeeld is het niet vreemd dat ze niet veel voorkomen. Een paar jaar geleden is deze piano volledig gereviseerd waardoor de piano helemaal tot zijn recht komt. Een mooi voorbeeld van zeer goede kwaliteit en degelijkheid. Schwetsen produceerde piano’s tot 1925.
De laatste twee octaven hebben geen dempers om de tonen meer klank te geven.
In dit artikel bespreek ik het bovendemper systeem. Eind 1800 en begin 1900 tot ongeveer 1920 werden er bovendempers gebouwd. Wat is een bovendemper systeem? De piano kent het onderdemper systeem en de al eerder genoemde bovendemper systeem. ( goede scrabbel waardes 😉 Van de twee systemen heeft het er maar 1 overleeft en dat is de onderdemper.
De foto links boven laat zien dat de demping aan de bovenkant van de snaar zit. Het nadeel daarvan is dat de snaar in de meeste gevallen niet 100 % gedempt wordt. In de praktijk kan je zelfs spreken van de de toon nog doorklinkt. Dat heeft de bijnaam ” honki tonk piano ” opgeleverd. Zeker wanneer het vilt iets harder wordt dempt het nog slechter. Daar komt bij dat de stemmer ook niet heel blij wordt om een bovendemper te stemmen vanwege de stangen die voor iedere hamer zit. Met het stemgerij moet twee van de drie snaren af gedempt worden om zo eerst 1 snaar te kunnen stemmen. Dat wordt bij een bovendemper erg bemoeilijk daar je er geen zicht op hebt. En tel daarbij op dat een piano vaak op een donkere plek staat. Toch zijn er uitzonderingen!
Pianomerken als Blutner en Ibach hebben bovendemper systemen van goede kwaliteit gemaakt waardoor die beter dempen en te stemmen zijn. Het ligt aan de staat van de piano of deze dan nog wel op de juiste toonhoogte staat en of deze altijd onderhouden is. Er zullen ongetwijfeld pianostemmers zijn die bij het aantreffen van een valse bovendemper meteen rechts omkeer maken. Ik probeer er echter nog altijd iets van te maken zo dat de piano dan weer speelbaar is. Gelukkig zijn 90% van de piano’s onderdempers wat het leven van een stemmer een stuk makkelijker maakt 😉
Deze August Forster piano is zo mooi van de binnenkant dat het zonde is om na het stemmen van de piano deze weer dicht te maken. Dat komt ook omdat de piano gereviseerd is dus alles ziet er weer tip top uit. August Forster bestaat al sinds 1859 en regelmatig kom ik zulke mooie exemplaren tegen. Ook starte Forster een fabriek in Tsjechië maar deze werd in 1945 onteigend door de staat en viel de fabriek in handen van Petrof.
De oudste piano die ik in onderhoud heb is deze F August Forster uit 1862. Hier is goed te zien dat de meeste pianobouwers meubelmakers van beroep waren.
Alle piano onderdelen uitgestald. Ik heb wel eens ergens gelezen dat er ongeveer 10.000 onderdelen een piano zitten. Inclusief alle schroeven en kerndraad (asjes) die in alle bewegende delen zitten. De snaren zijn bijeen gebonden anders zou het niet op de foto passen.
Niet zo verwonderlijk dat piano”s wat mogen kosten!
De naam Yamah is wel bij iedereen bekend denk ik. Waarschijnlijk is er geen ander pianomerk zo bekend als Yamaha of Steinway . Volgens mij deed Yamaha in de jaren 70 zijn intrede op de Nederlands pianomarkt. Sindsdien zag je de kwaliteit verbeteren in de loop der jaren maar ook zeker de klank. De eerste piano’s waar ik kennis mee maakte waren nogal luid en schel van klank. Als je dat met de huidige generatie Yamaha piano’s vergelijkt is dat een wereld van verschil. Het is niet voor niets dat veel top pianisten voorkeur aan yamaha geven ook met name door de fijne aanslag. Maar smaken verschillen. De een zweert erbij en de ander moet er niks van hebben. Wat ik niet wist is dat yamaha al heel lang bestaat.
In 1887 begon Torakusu Yamaha in eerste instantie als uurwerkmaker. Daarna werkte hij bij een werktuig bouwbedrijf vooral met de interesse voor techniek. Later starte Yamaha met de productie van Orgels (Harmoniums) . Maar begin 1900 werd de eerste piano een feit. Al snel volgde daarop de eerste vleugel. In de jaren vijftig begon Yamaha met de motor divisie en werd daar wereld beroemd mee. Deze divisie stond wel volledig los van de muziek divisie.
Als ik yamaha met de laatste 40 jaar vergelijk is het tot de top gaan behoren en dat in heel veel verschillende muziekinstrumenten. Je kan het zo gek niet bedenken of yamaha maakt het…. saxofoon, Trompet, dwarsfluit ,klarinet ,viool, Gitaar, keyboards, Digitale piano’s,Orgels, ect. Daar is Yamaha zeer uniek in met de kwaliteit hoog in vaandel. En het meest verkochte instrument wereldwijd.
Deze piano heb ik geselecteerd niet omdat er veel over het merk te vertellen valt maar om het vele fraaie houtsnijwerk waardoor deze piano uitblinkt. Piano’s van rond 1900/1910 hebben wel meestal houtsnijwerk in het midden van het paneel maar bij deze gebr Selle waar de fabriek in Muhlhausen stond is de hele piano een sier voor het oog.
Kijk bijvoorbeeld eens naar de lijst naast het klavier aan de rechterkant hoe mooi fraai staaltje vak werk dat is. Heel fijntjes en loopt ook onder de klavierlijst naar het console. Ook de kaarsen kandelaars zijn origineel. Zo piano is een kunstwerk in de huiskamer.
Dit is met recht een mini piano. Ook wel baby piano genoemd. Deze piano is maar 1 meter hoog. Wel ideaal als je klein behuist bent. Of voor een Tiny House. Nu kom ik wel meer mini piano’s tegen maar hier is wel iets bijzonders aan de hand. Zoals bij een normale piano het mechaniek op de toetsen staat is het mechaniek hier verzonken. Het is onder de toetsen bevestigt en door een speciaal mechanisme wordt de hamer aangestuurd via de toets.
Maar deze pianobouwer ging nog een stapje verder. De meeste mensen hebben wel van kruissnarig gehoord. Om de snaren meer lengte te geven lopen ze kruislings. Om bij deze mini piano nog meer lengte van de bassnaren te verkrijgen lopen de stempennen schuin naar beneden. Wat een enorme aanpassing van het mechaniek vraagt.
Bij andere baby piano’s is dat niet het geval. Dus dit merk Eavestaff deed hier een mooi kunstje. Eavestaff is een Engels merk uit Londen. Later werd deze in de Boyd fabriek gebouwd. Aan de hand van het serienummer blijkt deze piano uit de jaren vijftig te zijn. De klank mag er zijn ondanks het kleine formaat . De moeite die de pianobouwer heeft genomen in het productie proces om deze aanpassingen te doen is niet voor niets geweest!
Geen Steinway hier op de foto maar Steinweg. Grotrian Steinweg Nachf om precies te zijn. Interessant feitje……Theodor Steinweg nam in 1851 de fabriek over toen zijn Vader emigreerde naar de Verenigde Staten en daar zijn naam in Steinway veranderde . Later ging hij samen werken met F. Grotrian en nog twee medewerkers en werd het merknaam weer uitgebreid naar Grotrian Steinweg Nachf zo als in de piano klep te zien is.
Aan de binnenkant van de piano werd de nodige aandacht besteed en ziet er werkelijk prachtig uit. De poes vind dat blijkbaar ook want die heeft de hele stemsessie naast de piano gezeten. Altijd leuk als er belangstelling is voor de piano.
De fabriek stond in Braunschweig waar nog meer bekende piano merken werden gebouwd zoals het pianomerk Schimmel.
In 1875 starte Ferd. Schaaf een pianofabriek die in 1906 in de naam Baldur veranderde. Prachtige piano hier op de foto’s maar 1 ding viel me direct op. Het mechaniek heeft een toepassing voor een pianola mechaniek. Maar pianola’s zijn vanwege het aanstuur mechaniek veel dieper en daardoor veel kolossaler.
Hier echter betreft het een normaal formaat piano voor die tijd. We hebben het hier over een piano uit 1914 trouwens. Het blijkt dat Hupfeld de phonola introduceerde en een systeem bedacht om de aansturing van het pianomechaniek onder het klavier te bouwen wat enorm ruimte besparend was. Dit was echt vernieuwend op het gebeid van pianola’s. De foto hier onder Laat zien hoe dat er uit zag…..
Hupfeld bouwde in 1908 ook een automatische speelde piano met met 3 violen! Maar de radio en grammofoon zorgde ervoor dat er minder vraag naar pianola’s kwam en zo stopte de fabriek in 1934. De piano bouw ging echter wel nog een lange tijd door.
Hier onder de toetsen had de muis zijn nest gemaakt
Verscholen achter de pedaalstok
De toetsen liepen telkens vast van deze piano en dat kwam omdat er een muis over de toetsen liep en de keutels tussen de toetsen viellen aan de binnenkant van de piano. Tijd voor een grondige schoonmaak!
Maar wat schetste mijn verbazing….Bij het uithalen van de toetsen kwam tussen een hoopje vilt twee oogjes tevoorschijn met een blik van…hoe durf je mij te storen!
Maar deze muis was niet voor de poes en koos het hazepad naar de onderkant van de piano. Ik opende voorzichtig het onderpaneel en ja hoor….daar zat hij bij het pedaal. Hij zat als in een muis in de val…..
Maar al snel was hij gevlogen. Maar ja, als de kat van huis is…..De piano is weer schoon. Maar voor hoe lang?